Куславкка муниципаллӑ округӗ. Ҫут ӗҫ. Культура. Тӗн — Чӑваш Ен Еткерлӗхӗ
Портала Раҫҫей Федерацийӗн Президенчӗн культурӑпа искусство енӗпе пӗтӗм наци пӗлтерӗшлӗ пултарулӑх проекчӗсене тӗрев паракан гранчӗпе йӗркеленӗ
Социаллӑ тетелсенче:
Выберите язык:
Тултип
Тултип
Главная / Чӑваш Республики / Республика ҫинчен / Ялсем, хуласем / Куславкка муниципаллӑ округӗ / Куславкка муниципаллӑ округӗ. Ҫут ӗҫ. Культура. Тӗн

Куславкка муниципаллӑ округӗ. Ҫут ӗҫ. Культура. Тӗн

XVI ӗмӗрӗн 2-мӗш ҫурринче Чӑваш ен территорийӗнче Свяжски, Шупашкар, Ҫӗрпӳ, Етӗрне, Кокшай, Улатӑр, Козьмодемьянски уездсем йӗркеленӗ. Чӑваш Юмачев вулӑсӗ Курмӑш уездне пӑхӑннӑ. Сулахай енчи чӑвашсем Хусан уездӗнчи Чӑваш (Зюрейски), Галицки, Арски, Улатски, Ногай ҫулӗсенче (туссем) тӑнӑ. Чӑваш Енӗн кӑнтӑр-хӗвелтухӑҫ пайӗнчи ялсем 1648 ҫулта Чӗмпӗр уездне кӗнӗ. Уездсене вулӑсра, соткӑсене (Козьмодемьянская), стансене (Улатӑр) валеҫнӗ. Уезд пуҫӗнче приказ ҫуртӗнчи воеводсем тӑраҫҫӗ. Чӑваш вулӑсӗсене вулӑс сотникӗсем ертсе пынӑ. Ялсенче старостӑсем суйлаҫҫӗ. 1709 ҫулта Чӑваш Ен уезчӗсем Хусан кӗпӗрнине кӗнӗ, 1714 ҫулта Улатӑр, Етӗрне, Курмӑш уезчӗсем Чулхула кӗпӗрнине чакнӑ. 1719 ҫулта юлашки уездсене Чулхула кӗпӗрнинчи Улатӑр провинцине пӗрлештернӗ, теприсене – Хусан кӗпӗрнинчи Свяжски провинцие, провинцири воеводӑсен должноҫӗсене кӗртнӗ. Уездсен чиккисем 1780-1781 ҫулччен II Екатерина II «Пӗтӗм Раҫҫей империйӗн кӗпӗрнинчи управленийӗн Учрежденийӗсем» (1775 ҫ.) 1780-1781 ҫ. 100-400 пин Ҫулсенче ҫӗнӗ кӗпӗрнене йӗркеленӗ (кашни 300-400 пин Ҫулсенче) ревизи чунӗсем) тата вӗсен йышӗнче (20-30 пин чун). Хальхи Чӑваш Ен территорийӗ Хусан (Шупашкар, Ҫӗрпӳ, Етӗрне, Кусьмодемьянски, Тете) Тата Чӗмпӗр (Улатӑр ,Пӑван, Курмӑш уезчӗсем) кӗнӗ. Провинцисене уявланӑ. Ҫакӑн пек административлӑ-территори пайланӑвӗ 1920 ҫулччен упранса юлнӑ.

1920 ҫулхи июнӗн 24-мӗшӗнче Шупашкар хулинче административлӑ центрпа пӗрле Чӑваш автономи облаҫне йӗркеленӗ. Чӑваш АО административлӑ-территори тытӑмне революцичченхи Раҫҫей территорине йӗркеленӗ. Территорие 4 уездпа 61 вулӑс (февралӗн 20-мӗшӗнче 1922 ҫ.) пайланӑ.

Апрелӗн 21–мӗшӗнче чӑваш АО чӑваш АССРНЕ ҫӗнетнӗ хыҫҫӑн Тата Улатӑр уездӗнчи Улатӑр кӗпӗрнинчи часть йышӗнчен (июнӗн 20 – мӗшӗ 1925 ҫ.) Улатӑр уездне йӗркеленӗ, пиллӗкмӗш уездне шучӗпе (1925 ҫ. – 61 вулӑс, 1927 ҫ. — 55 вулӑс) йӗркеленӗ.

1927 ҫулта административлӑ-территори пайланӑвне-районсемпе ял совечӗсене-кӗртнӗ. Ҫӗнӗ тетел 17 районтан тата 1167 ял советӗнчен тӑнӑ, 1929 ҫул тӗлне ял совечӗсен шучӗ 670 таран чакнӑ.

Административлӑ-территори тытӑмне аталантарас тӗлӗшпе 50-мӗш ҫ. 20 ҫ. пӗтӗмӗшле тенденци районсене пысӑклатнӑ. 1944 ҫул тӗлне Чӑваш Енре административлӑ 30 район пулса тӑнӑ. Пӗр районсенчи с.Пысӑк Сӗнтӗр (халӗ Муркаш р-н), С. Октябрьски (Сӗнтӗрвӑрри-Посадски р-н), с. Шихазан (Канаш р-н), с. Калинин (Вӑрнар р-н), с. Советски (Етӗрне р-н), с. Кувакино (Улатӑр р-н), Первомайски (Патӑрьел р-н) поселенийӗсем. Район йӗркеленӗ чухне наци факторне те шута илнӗ, ҫавӑн пекех 30-мӗш ҫ. 20 ҫ. Шихирдан с. хулинчи 22 тутар ялӗ йышӗнче тутар наци районӗ пулнӑ.

1954 ҫултан пуҫласа административлӑ районсемпе ял совечӗсене пысӑклатма пуҫланӑ. 1962 ҫулхи декабрӗн 20-мӗшӗнче Чӑваш АССР Верховнӑй Совечӗн Президиумӗ ял тата хулари халӑх пурӑнакан вырӑнсене тытса пырас принцип тӑрӑх районсен сетьне урӑхлатасси ҫинчен постановлени йышӑннӑ. 9 ял тата 2 промышленность районне (301 ял совечӗ) йӗркеленӗ. Анчах кун пек административлӑ-территори тытӑмӗ управлени организацине йӗркелеме кӑткӑслатрӗ, 1965 ҫулхи январӗн 11-мӗшӗнче республикӑна промышленноҫпа ял районӗсене уйӑрасси ҫинчен йышӑнӑва пӑрахӑҫларӗҫ. 9 ял тата 2 промышленность районӗсем вырӑнне 18 пӗр район йӗркеленӗ. 1966 ҫул вӗҫӗнчен чӑваш енре административлӑ районсен шучӗ 21: Улатӑр, Элӗк, Патӑрьел, Вӑрнар, Йӗпреҫ, Канаш, Куславкка, Комсомол, Красноармеец, Красноармеец, Красноармеец, Красноармеец, Красночетай, Сӗнтӗрвӑрри, Муркаш, Пӑрачкав, Вӑрмар, Ҫӗрпӳ, Шупашкар, Шӑмӑршӑ, Ҫӗмӗрле, Етӗрне, Тӑвай районӗсен 5 хули: Шупашкар, Ҫӗнӗ Шупашкар, Канаш, Улатӑр, Ҫӗмӗрле; 5 хула пӑхӑнӑвӗн: Шупашкар, Ҫӗнӗ Шупашкар, Канаш, Ҫӗмӗрле. 4; районти пӑхӑнса тӑракан хуласем: козловка, сӗнтӗрвӑрри, ҫӗрпӳ, Етӗрне; 8 хула йышши поселок: Вӑрнар, Йӗпреҫ, Кӳкеҫ, Вӑрмар, Пӑван, Киря, Ҫӗнӗ Лапсар, Сосновка; Шупашкар хулинче 3 район: Калинин, Ленинский, Мускав; 350 ял администрацийӗ.

2004 ҫулхи октябрӗн 5-мӗшӗнче чӑваш Республикин Патшалӑх Совечӗ «Чӑваш Республикин муниципалитет пӗрлӗхӗсен чиккисене йӗркелесси тата вӗсене хула, ял тӑрӑхӗн, муниципалитет районӗн тата хула округӗн статусӗ туса хурасси ҫинчен»саккуна йышӑннӑ. Ҫак саккунпа килӗшӳллӗн республикӑри 5 хулапа (хула администрацийӗсемпе) иртнисене республика пӑхӑнса тӑракан 5 хула округӗ пулса тӑчӗ; 21 муниципалитет районӗ (вӗсен йышӗ тата административлӑ центрӗсем улшӑнман); 284 ял поселенийӗсем – Ял тата поселок администрацийӗсене (советсене) 1927-2004 ҫ. (виҫӗ тӗслӗхре ял поселенийӗсем – Пӑван, Киря, Кӳкеҫ поселокӗсене ертсе пыраҫҫӗ. Кӳкеҫ – Шупашкар муниципалитет районӗн центрӗ); 7 хула поселенийӗсен Центрӗсемпе Куславкка, Сӗнтӗрвӑрри, Ҫӗрпӳ, Етӗрне тата хула йышши поселоксем: Вӑрнар, Йӗпреҫ, Вӑрмар хулисем.

2019 ҫулта раҫҫей саккунӗсенче муниципалитет округӗн ӑнланӑвӗ палӑрнӑ. Федерацин «Раҫҫей Федерацийӗнче вырӑнти хӑй тытӑмлӑх организацийӗн пӗтӗмӗшле принципӗсем Ҫинчен» саккунне кӗртнӗ улшӑнусем административлӑ пайӑн ҫӗнӗ системине куҫма палӑртнӑ. Реформӑна Чӑваш Ен те пырса тивнӗ: икӗ район – Красноармеец тата Ҫӗмӗрлин-пилот площадкисем пулса тӑнӑ. Чӑваш ен муниципалитет пӗрлӗхӗсен Совечӗн ЧЕРЕТСӖР VIII съездӗнче регион Пуҫлӑхӗ Олег Николаев 2022 ҫул хушшинче юлнӑ 19 района муниципалитет округӗсене улӑштарассине пурнӑҫлассине палӑртнӑ.

2023 ҫул тӗлне Чӑваш Республикинче муниципалитет реформи вӗҫленнӗ.

Хальхи вӑхӑтра Чӑваш Республикинче 26 муниципалитет пӗрлӗхӗсем: 5 хула тата 21 муниципалитет округӗ.

Хула округӗсем хушшинче Шупашкар халӑхӗн 43% пурӑнать. Хула округӗн административлӑ пӑхӑнӑвӗнче 5 халӑх пурӑнать, вӗсен хушшинче Чӑваш Ен тӗп хули-Шупашкар хули.

Улатӑр муниципалитет округӗ (1937 ҫх), чи пӗчӗкки – Красноармеец округӗ (456 ҫх).

Муркаш округӗнче ялти чи йышли – 177, сахалрах – Шӑмӑршӑпа Тӑвай округӗсенче 31-шер ял вырӑнаҫнӑ.

Республикӑра пурӗ 1729 халӑх пурӑнакан вырӑн.

Шупашкар муниципаллӑ округӗ
Муркаш муниципаллӑ округӗ
Етӗрне муниципаллӑ округӗ
Хӗрлӗ Чутай муниципаллӑ округӗ
Ҫĕмӗрле муниципаллӑ округӗ
Пӑрачкав муниципаллӑ округӗ
Улатӑр муниципаллӑ округӗ
Шӑмӑршӑ муниципаллӑ округӗ
Елчӗк муниципаллӑ округӗ
Тӑвай муниципаллӑ округӗ
Вӑрмар муниципаллӑ округӗ
Куславкка муниципаллӑ округӗ
Сӗнтӗрвӑрри муниципаллӑ округӗ
Ҫӗрпӳ муниципаллӑ округӗ
Красноармейски муниципаллӑ округӗ
Канаш муниципаллӑ округӗ
Элӗк муниципаллӑ округӗ
Вӑрнар муниципаллӑ округӗ
Йӗпреҫ муниципаллӑ округӗ
Комсомольски муниципаллӑ округӗ
Патӑрьел муниципаллӑ округӗ

Куславкка муниципаллӑ округӗ

Куславкка муниципаллӑ округӗ (Козловский муниципальный округ). 1927 ҫулхи сентябрӗн 5-мӗшӗнче ЦИК Президиумӗн тата Чӑваш АССР Совнарком Президиумӗн «Чӑваш АССРне районласси ҫинчен» постановленийӗпе килӗшӳллӗн район пек йӗркеленӗ, 2022 ҫулхи мартӑн 29-мӗшӗнчи 20 №-лӗ Чӑваш Республикин Саккунӗ тӑрӑх Чӑваш Республикин Куславкка муниципаллӑ округне (малалла – округ) улӑштарнӑ.

Округӑн административлӑ центрӗ – Куславкка хули, вӑл Чӑваш ен тӗп хулинчен – 95 ҫухрӑмра.

Округ Чӑваш Республикин ҫурҫӗр-хӗвелтухӑҫ пайӗнче, округӑн ҫурҫӗр чикки пулса тӑракан Атӑлӑн сылтӑм ҫыранӗнче, хӗвелтухӑҫӗнче Тутарстан Республикин чиккипе, кӑнтӑр енче – Чӑваш Республикин муниципаллӑ округӗсемпе Вӑрмарпа, хӗвеланӑҫ енче – Сӗнтӗрвӑррипе тата Ҫӗрпӳпе кӳршӗллӗ вырнаҫнӑ. Округри пӗтӗмӗшле площадь – 516,8 тӑваткал ҫухрӑм.

Вунӑ километрта «Мускав-Хусан» чугун ҫулӗ Тӗрлемес станцийӗ урлӑ иртет. Ҫавӑн пекех округ территорийӗнче пӗтӗм раҫҫейри «Атӑл» М-7 «Мускав – Владимир – Чулхула – Уфа» автомобиль трасси иртет.

Округра – халӑхсем пурӑнакан 68 ял вырӑнӗ. 01.01.2022 тӗлне 17 326 ҫын шутланать. Ку тӑрӑхра ытларах чӑваш, вырӑс, тутар ҫыннисем пурӑнаҫҫӗ.

Округ ял хуҫалӑхӗнче те палӑрса тӑрать, ҫавӑнпа ял хуҫалӑх ҫул-йӗрӗсен тӳпи округӑн пӗтӗмӗшле территорийӗнчен 80 процентпа (516,8 тӑваткал ҫухрӑм) танлашать. Округри экономикӑпа социаллӑ пӗлтерӗшлӗ организацисем хушшинче: ООО «Автофургон», ООО «НПК «Спецфургон, ООО «Фирдавил и компания», ООО «Портальные машины», 14 ял хуҫалӑх  предприятийӗ.

Асӑннӑ тӑрӑхра МАУК «Централизациленӗ клуб системи», МАУК «Библиотекӑпа архив ӗҫӗн централизациленӗ системи», МБУК «Н.И. Лобачевский ҫурт-музейӗ», МБУ «Куславккари ДШИО» ӗҫлеҫҫӗ.

Округӑн сыхлакан ҫутҫанталӑк территорийӗсен Патшалӑх ҫутҫанталӑк усравлӑхӗсем шутне уйрӑмах ҫаксем кӗреҫҫӗ: «Атикассинчи ҫеҫен-хирлӗ тайлӑм», «Карамышевский» Куславкка патшалӑхӗн ҫутҫанталӑк усравлӑхӗ, «Кӑлкан ҫеҫенхирӗ» Патшалӑх ҫутҫанталӑк усравлӑхӗ, «Чарту тайлӑмӗ» регионти пӗлтерӗшлӗ ҫутҫанталӑк усравлӑхӗ кӗрет.

Чӑваш Республикин «Куславкка муниципаллӑ округӗ» электронлӑ вулавӑшӑн коллекцийӗ округпа Куславкка хулин социаллӑ пурнӑҫпа экономика, политика тата культура аспекчӗсене палӑртакан документсемпе тӗпчевсем, официаллӑ тата сӑнарлӑ материалсем кӗртет.

Куславкка хули (Козловка) – Куславкка муниципаллӑ округӗн административлӑ центрӗ. Хула статусне 1967 ҫулта панӑ.

Чӑваш Республикин ҫурҫӗр-хӗвелтухӑҫ енче, Атӑлӑн сылтӑм ҫыранӗнче вырнаҫнӑ.

Хулан пысӑк предприятийӗ – Куславкка автофургон комбиначӗ. Ҫӗвӗ ҫӗлекен производство хулари чи пӗлтерӗшлӗ предприятисен йышне кӗрет. Апат-ҫимӗҫ промышленноҫӗн предприятийӗсенчен Куславккари ҫӑкӑр комбиначӗпе ҫу завочӗ, ҫавӑн пекех пулӑ тытакан цех ӗҫлет. Хулара суту-илӳпе общество апатланӑвӗн 90 ытла предприятийӗ шутланать.

3 ача сачӗ, 4 пӗтӗмӗшле пӗлӳ паракан вӑтам шкул тата тӗп шкул, Чӑваш патшалӑх университечӗн вӗренӳпе консультаци пункчӗ, тӗп больница, Ветерансен ҫурчӗ, Культура керменӗ, Н. И. Лобачевскин ҫурт-музейӗ, 3 вулавӑш, стадион ӗҫлет. «Знамя» ятпа вырӑсла тата «Ялав» ятпа чӑвашла хаҫатсем пичетленсе тухаҫҫӗ.

Хула халӑхӗ 01.01.2022 тӗлне 8280 ҫын шутланать.

Не меркнут в памяти достойных имена

Липатова, Е. С. Не меркнут в памяти достойных имена : первые шаги в мемориальной деятельности : [о деятельности Межпоселенческой библиотеки Козловского района по увековечению памяти чувашского писателя Никифора Мраньки] / Елена Липатова // Библиополе : журнал / учредитель: зд-во "Либерея - Бибинформ". - 2019. - № 7. - С. 43-45. - Текст : электронный. Читать/Слушать/Смотреть
Подробнее

Чем отмечен был Год человека труда

Липатова, Е. С. Чем отмечен был Год человека труда : в приоритете - обучающие семинары : [об информационной и обучающей деятельности Козловской ЦБС] / Елена Станиславовна Липатова // Библиотека. - 2017. - № 9. - С. 11-14. - Текст : электронный. Читать/Слушать/Смотреть
Подробнее

Козловская средняя школа № 1 и ее выпускники; Кн. 2, ч. 1

Маклаков, Николай Васильевич. Козловская средняя школа № 1 и ее выпускники : [очерки]. Кн. 2, ч. 1, 2006. - 158 с. - Текст : электронный. Читать/Слушать/Смотреть
Подробнее

Козловская средняя школа № 1 и ее выпускники

Маклаков, Н. В. Козловская средняя школа № 1 и ее выпускники : [очерки] / Н.В. Маклаков, 2005. - 192 с. - Текст : электронный. Читать/Слушать/Смотреть
Подробнее

Православные храмы Козловского района

Ксенофонтов, Г. Н. Православные храмы Козловского района / Г. Н. Ксенофонтов, 1994. - [89] л. с. - Текст : электронный. Читать/Слушать/Смотреть
Подробнее

Образование и просвещение в Козловском районе

Ксенофонтов, Г. Н. Образование и просвещение в Козловском районе / Г. Н. Ксенофонтов, 2001. - 148 с. - Текст : электронный. Читать/Слушать/Смотреть
Подробнее

Церкви Козловского района

Ксенофонтов, Г. Н. Церкви Козловского района / Г. Н. Ксенофонтов, 1994. - 103 с. - Текст : электронный. Читать/Слушать/Смотреть
Подробнее

Помощь быстро и бесплатно

Симулина, А. Помощь быстро и бесплатно : [об опыте работы Центральной библиотеки Козловского городского поселения по предоставлению всем нуждающимся бесплатной правовой консультационной и информационной помощи] / Анастасия Симулина // Независимый библиотечный адвокат. - 2013. - № 1 (79). - С. 18-20. - Текст : электронный. Читать/Слушать/Смотреть
Подробнее

Просто учитель

Крупина, С. Просто учитель : [об уроженке д. Карцев Починок Козловского р-на, учителе физкультуры ярославской школы № 10 Марии Гавриловне Арзяевой] / Светлана Крупина // Семья. - 2005. - Февраль (№ 8)11. - Текст : электронный. Читать/Слушать/Смотреть
Подробнее